درمان اسکولیوز با بریس و حرکات قدرتی جهت بهبود وضعیت ستون فقرات

اسکولیوز انحراف غیرطبیعی ستون فقرات است. در دید روبرو، ستون فقرات بیمار مبتلا به اسکولیوز به یک سمت انحنا می‌یابد و هریک از مهره‌های درگیر نیز بصورت گرداب مانند، روی مهره بعدی می‌پیچند. به این پیچ‌خوردگی اسکولیوز چرخشی می‌گویند. امکان دارد در اثر این عارضه، شانه یک سمت از بدن بالاتر از دیگری به نظر برسد یا یک سمت از قفسه سینه یا پشت بیمار بیرون زده باشد (گوژپشتی). در صورتی که بیمار هم انحراف ستون فقرات و هم افزایش خمیدگی پشت داشته باشد، به این بیماری کیفواسکولیوز گفته می‌شود. به عبارت دیگر، در این بیماری ستون فقرات بصورت مارپیچی در آمده که هم به جلو و هم به کنار خمیده شده است. این عارضه در کودکان مبتلا به بیماری‌های عصبی-عضلانی شایع‌تر است. اگر انحراف ستون فقرات به سمت راست باشد، دکسترواسکولیوز و اگر به سمت چپ باشد لوواسکولیوز نامیده می‌شود. معمولاً کودکانی که به اسکولیوز ناشناخته (بدون علت مشخص) مبتلا هستند، ستون فقرات به دو سمت مخالف انحراف می‌یابد؛ ولی انحراف در هر دو سمت به یک شدت و اندازه نیست.

انواع اسکولیوز

انواع مختلفی از اسکولیوز وجود دارد که بر اساس سن شروع بیماری و/یا علت بیماری تقسیم‌بندی می‌شوند. انواع این بیماری عبارتند از:

• اسکولیوز مادرزادی؛ که نوزاد در لحظه تولد به این عارضه مبتلاست، به این دلیل که پیش از تولد، مهره‌ها به خوبی شکل نگرفته‌اند. نبودن بخشی از مهره‌ها یا گوه‌ای شکل بودن آنها و/یا وجود پل‌های استخوانی غیر معمول بین دو مهره یا بیشتر.
• اسکولیوز کودکی؛ این نوع از بیماری، کودکان کمتر از سه سال را درگیر می‌کند. این نوع از بیماری در میان پسران شیوع دارد و امکان دارد با نظارت پزشک، معالجه شود. عموماً در این نوع از اسکولیوز، چرخش مهره‌ها کمتر از سایر انواع بیماری است.
• اسکولیوز نوجوانی که در کودکان بین 3 تا 10 سال دیده می‌شود. این نوع از بیماری در میان دختران شیوع بیشتری داشته و همچنین بیشترین خطر پیشرفت بیماری را در میان تمام انواع اسکولیوز دارد؛ که احتمال پیشرفت این نوع از اسکولیوز در دختران بیشتر است.
• اسکولیوز ناشناخته شایع‌ترین نوع اسکولیوز است. اسکولیوز ناشناخته، در کودکان بین 11 تا 16 سال دیده می‌شود. این نوع نیز در دختران شایع‌تر بوده و در معرض خطر پیشرفت انحراف بیشتری نیز هستند. اصطلاح ناشناخته در پزشکی به هر نوع عارضه‌ای اطلاق می‌شود که بطور ناگهانی و بدون دلیل مشخص بروز کند.
• اسکولیوز عصبی-عضلانی؛ علت این نوع اسکولیوز می‌تواند هریک از بیماری‌های مرتبط با سیستم عصبی یا عضلانی باشد. این بیماری‌ها شامل فلج مغزی، دیستروفی عضلانی، بیماری‌های متابولیکی و اختلالات بافت‌های همبند مثل سندروم مارفان می‌شوند. سن شروع این بیماری متغیر است و به روند بیماری بستگی دارد.
• اسکولیوز بزرگسالان؛ این نوع اسکولیوز ناشی از تغییرات دژنراتیو اکتسابی در ستون فقرات با افزایش سن بیمار به بالای 18 سال است.

نشانه‌ها و علائم بیماری اسکولیوز کدامند؟

این نشانه‌ها و علائم را می‌توان در اسکولیوز ناشناخته دید:

• سر بیمار از مرکز بدن خارج شده و همراستا با لگن نیست.
• یکی از طرفین لگن یا شانه بالاتر از طرف دیگر است.
• کودک در هنگام راه رفتن لنگ می‌زند.
• امکان دارد طرف دیگر بدن ظاهر نشود.
• شاید کودک کمردرد داشته باشد یا در حین انجام دادن کارهایی که حرکات زیاد بالاتنه دارد، خیلی سریع خسته شود.
• یک سمت قفسه سینه و کمر بیمار حالت برآمدگی پیدا می‌کند (گوژپشتی).
• قفسه سینه از یک طرف حالت فرورفته دارد، یا در دختران یکی از پستان‌ها کوچکتر از دیگری دیده می‌شود.
• دو طرف کمر کودک در یک سطح نیست.

درمان اسکولیوز چیست؟

بسته به درجه انحراف و پیشرفت آن با گذشت زمان، پزشک درمان‌های زیر را توصیه می‌کند:

 بریس

در افراد مبتلا به اسکولیوز، استفاده از بریس امری طبیعی است. بریس پشتیبانی لازم و پایداری عضلات را برای بیمار فراهم می‌آورد و از پیشرفت انحراف در طولانی مدت جلوگیری می‌کند. بریس‌ها دو نوع عمده دارند. بریس‌ها را می‌توان سفارشی ساخت یا می‌توان از قالب‌های آماده استفاده کرد. هرکدام از این بریس‌ها را باید بر اساس نیاز بیمار و نوع خاص انحراف وی انتخاب کرد. برای اثربخشی مطلوب این بریس‌ها (برای جلوگیری از بدتر شدن انحراف)، باید هر روز و در تمام ساعاتی که پزشک تجویز کرده از بریس استفاده کرد، تا زمانی که رشد کودک متوقف شود.

• بریس میلواکی – بیماران می‌توانند از این بریس، برای اصلاح هر نوع انحرافی استفاده کنند. این بریس یک حلقه به دور گردن نیز دارد.
• بریس بوستون، توراکولومبوساکرال یا TLSO – بیماران می‌توانند از این بریس، برای اصلاح آن دسته از انحراف‌هایی استفاده می‌شود که راس قوس زیر مهره نهم توراسیک یا سینه ای است. بریس بوستون، غالباً بریس زیربغلی یا زیربازویی نامیده می‌شود، زیرا این بریس از زیر بازو آغاز شده و دور قفسه سینه، کمر و لگن را دربر می‌گیرد.

کایروپراکتیک (درمان دستی)

کایروپراکتیک برای کاهش عدم توزان در فقرات ناشی از اسکولیوز موثر است. با تنظیم این نواحی، کارایی عصب بهبود یافتد، به سیستم‌های ترمیمی طبیعی بدن این امکان را می‌دهد تا فعال شده و به تقویت گروه عضلات درگیر و هم‌تراز کردن مجدد وضعیت بدن (پوسچر) بپردازند. همچنین کایروپراکتیک، روشی بی‌خطر و صد در صد طبیعی است که در سرتاسر جهان بعنوان طب جایگزین برای بیماران مبتلا به عارضه‌های این چنینی مطرح است.

 تمرینات ورزشی ساده برای درمان اسکولیوز

تمرینات ورزشی اسکولیوز را باید بر اساس یافته‌های معاینات و به دقت انتخاب کرد. همچنین باید توضیحات بقدری کافی باشد که از درست انجام شدن تمرینات ورزشی اسکولیوز اطمینان حاصل شود. هدف از این تمرینات، استفاده از تمرینات ورزشی نامتقارنی است که تا جای ممکن تقارن را به بدن بازگردانند.

پارو زدن

عضله پهن پشتی (لاستیموس دورسی) تمام عرض پشت انسان را پوشانده است. پارو زدن این عضله را درگیر می‌کند و منجر به ایجاد پشتیبان برای نیم‌تنه می‌شود. روش‌های زیادی برای انجام این تمرین با استفاده از دستگاه یا وزنه وجود دارد. باید روشی را انتخاب کرد که علاوه بر رعایت اصل دشواری، برای بیمار نیز مناسب باشد.

• روی یک توپ ورزشی و روبروی دستگاه پارو بنشینید و حرکت کامل را انجام دهید.
• این حرکت را هر بار برای یک سمت از بدن انجام دهید. با این کار تمرین دشوارتر شده و عضلات میانی بدن بیشتر درگیر می‌شوند.

تمرین ورزشی تبر زدن با توپ تمرینی

این تمرین وضعیت بدنی شما را با چرخش لگن و ستون فقرات بهبود می‌بخشد. یک توپ تمرینی برداشته و آن را با هر دو دست بگیرید.

• پاهایتان را نیم عرض شانه باز کرده و توپ را دورتر از قفسه سینه خود نگاه دارید.
• در حالت اسکات نیم خیز شده تا بتوانید انگشتان پای خود را در این وضعیت ببینید.
• توپ را در روبروی زانوی راست خود نگه دارید و در حالیکه قفسه سینه خود را نیز به سمت راست چرخانده‌اید وزن خود را روی هر دو پا بیاندازید.
• همزمان با تقویت عضلات پا، توپ را در یک خط اریب رو به بالا و سمت چپ بلند کنید، پاشنه پای راست خود را با چرخش باسن به سمت چپ از روی زمین بلند کنید.
• در پایان خط اریب، توپ باید خارج از سمت چپ بدن و در بالاترین نقطه ممکن باشد. این حرکت را با 5 الی 10 تکرار و با نشستن روی توپ ورزشی آغاز کنید. سپس حرکت را برای سمت مخالف نیز تکرار کنید.
• این تمرین دامنه حرکتی و استقامت کلی بدن را افزایش می‌دهد.
• احتیاط: سینه و کمر خود را صاف نگاه دارید. برای پیشرفت تمرین، حرکت را با تکرار بیشتر و توپ تمرینی سنگین‌تر ادامه دهید.
• احتیاط:سینه و کمر خود را صاف نگاه دارید. برای پیشرفت تمرین، حرکت را با تکرار بیشتر و توپ تمرینی سنگین‌تر ادامه دهید.

سگ پرنده (Bird Dog)

همانطور که از اسم این عضلات پیداست، عضلات راست‌کننده ستون مهره‌ها وظیفه باز کردن تمام طول ستون مهره‌ها را در هر دو طرف آن دارند و به حفظ ساختار اسکلتی (پوسچر) مناسب و چرخش بدن کمک می‌کنند. با انجام حرکت سگ پرنده می‌توان این عضلات را تقویت کرده و استقامت آنها را بهبود بخشید. روی چهار دست و پا بنشینید، طوری که دست ها زیر شانه و زانوها در امتداد ران قرار گیرند.

• به آرامی با یک حرکت، یک پای خود را به عقب دراز کنید. در همین وضعیت مانده و سپس با پای دیگر خود این حرکت را تکرار کنید. تا هنگامی که دیگر نتوانید در این وضعیت بمانید این تمرین را تکرار نمایید.
• هدف از این تمرین، حمایت از ستون فقرات و لگن و همچنین دور کردن استخوان دنبالچه از سر شماست.
• برای افزودن به دشواری این تمرین می‌توانید همراه با هر پای خود دست مخالف را نیز به سمت جلو دراز کنید؛ یا می‌توانید یک عنصر بی‌ثباتی را به تمرین اضافه کنید مثل نیم‌دایره تعادلی یا توپ ورزشی.

چرخش لگن و پل

این تمرین به تفکیک عضلات بازکننده/خم کننده ستون فقرات و بازکننده/خم کننده لگن کمک می‌کند. هر دو حرکت لگن و ستون فقرات شما را تقویت می‌کنند. به پشت روی زمین دراز بکشید، زانوهای خود را خم کنید و کف پای خود را کامل به زمین بچسبانید

• چرخش لگن:

لگن خود را بچرخانید و مهره‌های کمری خود را از روی زمین بلند کنید تا بدنتان تشکیل یک خط صاف دهد. در تمام طول تمرین عضلات شکمی خود را منقبض کرده و گردن خود را صاف و آزاد نگاه دارید. سپس به سمت دیگر بدن همین حرکات را تکرار کنید.

• پُل:

ستون فقرات خود را صاف نگه داشته و با استفاده از لگن، پشت خودتان را از روی زمین بلند کنید. در حرکت پل، نباید هیچ یکی از مهره‌های پشت روی زمین بمانند. در حین حفظ ثبات ستون فقرات و عضلات شکمی، در پایین آمدن به باسن خود را استراحت دهید. نکته: استخوان دنبالچه خود را از سر خود دور کنید تا کشش ستون فقرات را حس کنید.

پلانک

چندین نوع پلانک وجود دارد:

• ساعد و زانوهای خود را روی زمین بگذارید بگونه‌ای آرنج‌ها هم راستا با شانه‌ها و زیرشان قرار بگیرد.
• یکی از زانوها را از زمین جدا کنید، سپس با زانوی دیگر همین کار را انجام دهید، بگونه‌ای که همیشه یکی از زانوهای با زمین در تماس باشد.
• هر دو پای خود را کاملاً صاف و کف دست‌هایتان را باز کنید. در صورت صحیح انجام دادن این حرکت، درگیری عضلات زیرشکمی و پشتی را احساس خواهید کرد.
• اگر احساس درد یا سوزن سوزن شدن در کمر خود داشتید تمرین را متوقف کنید یا وضعیت بدنی خود را اصلاح نمایید.

حالت کودک

 این حرکت فشار را از روی عضلات پشت کاهش می‌دهد. زانو بزنید، باسن خود را به سمت عقب کشیده تا جایی که نزدیک پاشنه پایتان برسد، در همین حین دست‌هایتان را کاملاً به جلو بکشید. در حالت کودک دست‌هایتان را دائماً به سمت جلو بکشید.

انعطاف باسن

سفت شدن عضلات خم کننده لگن بسیار شدن است، مخصوصاً در شرایطی که سبک زندگی اکثر مردم کاملاً بی‌حرکت شده و بیشتر شامل نشستن می‌شود.

• بدن خود را در حالت لانژ قرار داده و یک زانوی خود را روی زمین قرار دهید.
• در حالتی که هستید باید بتوانید انگشتان پای خود را ببینید.
• به آرامی وزن خود را به جلو انداخته تا کشش عضلات را حس کنید.
• در این حرکت، بجای آنکه تنها با دستان خود روی پاها فشار بیاورید، باید وزن خود را روی پاشنه پای جلو بیاندازید. بلند شده و این حرکت را برای سمت دیگر بدن نیز تکرار کنید.

رها کردن ستون فقرات

برای انجام دادن این تمرین:

• به شکل حرف T انگلیسی روی زمین دراز بکشید (دست‌هایتان را کاملاً در راستای شانه‌ها باز کنید).
• زانوهای خود را به سمت سینه خود بالا بکشید و سپس اجازه دهید به یک طرف بدن بیافتند.
• شانه‌هایتان را از زمین جدا نکنید و تنها زانوهای خود را تا جایی که راحتید از یک طرف بدن روی زمین بگذارید.
• وقتی راحت شدید، سر خود را در جهت مخالف برگردانید. این حرکت را بر هر دو سمت بدن تکرار کنید.

پزشکان چه زمانی از جراحی برای درمان اسکولیوز استفاده می‌کنند؟

جراحی اسکولیوز ناشناخته، برای انحرافی انجام می‌شود که بیشتر از 50 درجه باشد، علیرغم استفاده از بریس همچنان پیشرفت کند یا پس از اتمام رشد استخوان‌ها همچنان کج شدن ادامه داشته باشد؛ همچنین در صورت افت کارایی قلب یا ریه‌ بعلت از دست رفتن فضای (ظرفیت) قفسه سینه، فشردگی جوارح شکمی بعلت از کاهش فضای شکم، بدشکلی خیلی شدید، از تعادل خارج سر و/یا بدن نسبت به لگن و/یا وخامت کمردرد جراحی انجام می‌شود.هدف از جراحی رها کردن بافت‌های نرمی است که مهره‌های ستون فقرات را در وضعیت نادرستی نگه داشته‌اند، بازیابی وضعیت مهره‌های ستون فقرات به طبیعی‌ترین حالت ممکن، حفظ موقعیت صحیح مهره‌ها با ثابت کردن ستون فقرات با استفاده از پلاتین، پیچ، قلاب و سیم و در نهایت برداشت قسمتی از استخوان(ها) برای جوش خوردن دائمی بعضی از مهره‌ها بهم دیگر است. جراحی ترمیمی ممکن است با استفاده از روش جراحی از روبرو یا جراحی از پشت ستون فقرات یا ترکیب این دو روش انجام شود. اکثر جراحی اسکولیوز از پشت ستون فقرات انجام می‌شوند. در صورتی که به ترکیب هر دو روش نیاز باشد، جراحی در یک روز یا در روز مختلف انجام می‌شود که برای هر جراحی نیز دوران نقاهت جداگانه‌ای در نظر گرفته می‌شود. این دوران نقاهت می‌تواند بسته به میزان جراحی تا چند روز طول بکشد.

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”