دررفتگی کشکک زانو: جلوگیری از جابه جایی مکرر کشکک زانو با فیزیوتراپی

کشکک زانو بزرگ‌ترین استخوان سزاموئید در بدن انسان است. این استخوان داخل تاندون چهار سر ران قرار گرفته و مانند یک نقطه اتکا یا اهرم برای افزایش نیروی وارده بر تیبیا عمل می‌کند. در موارد دررفتگی کشکک زانو، این استخوان از حفره تروکلیر غالباً به سمت طرفین خارج می‌شود. معمولاً دررفتگی کشکک زانو به صورت خود به خود پس از پیچ خوردن زانوی نیمه خم اتفاق می‌افتد که معمولاً دلیلان ناهنجاری‌های بیومکانیکی زمینه‌ای است. دررفتگی کشکک زانو را معمولاً می‌توان با دستکاری دقیق کاهش داد. در برخی موارد، فیزیوتراپی به طور مؤثری برای درمان و تثبیت زانو به کار برده می‌شود.

 علل دررفتگی کشکک زانو چیست؟

چرخش ناگهانی، پرش و ضربه مستقیم به کشکک زانو از علل ابتلا به درد مزمن زانو هستند. کشکک زانو توسط رباط‌ها و غضروف‌های اطراف آن در جای خود نگه داشته می‌شود. بیمارانی که ورزش یا فعالیت‌های سنگین انجام می‌دهند باید در تشخیص دررفتگی زانو هشیار باشند. برخی علل دررفتگی کشکک زانو عبارتند از:

• فشار زیادی که به زانو وارد می‌شود.
• تغییر جهت ناگهانی یا حرکت سریع زانو
• آسیب‌دیدگی قسمت‌های دیگر زانو مانند رباط صلیبی قدامی، رباط جانبی میانی و…

اگر مفصل زانو بیش از حد کشیده شود یا به طور مستقیم در هر جهتی به آن ضربه وارد شود ممکن است علائم دررفتگی کشکک زانو ایجاد شوند. کشکک زانوی بدون درد باید در قسمت مرکزی جلوی زانو قرار گرفته باشد.

چگونه می‌توان متوجه دررفتگی کشکک زانو شد؟ 

کشکک زانوی بیماران به راحتی دیده می‌شود. در بسیاری از مواقع پس از آسیب‌دیدگی، بیمار می‌تواند ببیند که کشکک زانوی او از جای خود در مفصل خارج شده است. بیماران علاوه بر تجربه زانو درد مزمن، علائم دیگر دررفتگی زانو را نیز احساس می‌کنند. برخی از علائم دررفتگی زانو عبارتند از:

• زانو تغییر شکل داده و از مرکز خارج می‌شود.
• مفصل زانو متورم و حساس می‌شود
• زانو خم شده و شما قادر به صاف کردن آن نیستید
• کشکک زانو به سمت طرفین یا بالا و پایین حرکت می‌کند

تشخیص دررفتگی کشکک زانو 

با این که می‌توان دررفتگی کشکک زانو را با چشم غیرمسلح دید اما پزشکان از روش‌های تشخیصی جامعی برای تشخیص دررفتگی پاتلا استفاده می‌کنند. این فرایندها احتمالاً شامل بحث و تبادل نظر در مورد سوابق پزشکی بیمار و معاینه فیزیکی و استفاده از روش‌های تصویربرداری تشخیصی می‌شود.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی) 

در این نوع تصویربرداری از امواج مغناطیسی قوی در قسمت آسیب دیده استفاده می‌شود که به وسیله آن تصاویری از بافت‌های اطراف آن گرفته می‌شود. اگر پزشک نسبت به آسیب‌دیدگی رباط، تاندون یا غضروف زانو همراه با دررفتگی زانو مشکوک باشد احتمالاً از این روش تصویربرداری استفاده می‌شود.

عکس‌برداری به وسیله اشعه ایکس 

این نوع تصویربرداری به پزشک این امکان را می‌دهد که تصاویری شفاف و واضح از ساختار استخوانی مفصل زانو بگیرد. در موارد دررفتگی شدید، ممکن است تورم نیز به اندازه‌ای شدید باشد که محل کشکک زانو را نتوان به وسیله عکس گرفتن به وسیله اشعه ایکس مشخص کرد. عکس‌برداری به وسیله اشعه ایکس همچنین برای تعیین شکستگی‌های احتمالی همراه با دررفتگی زانو نیز به کار برده می‌شود.

رایج‌ترین روش‌های درمان دررفتگی کشکک زانو 

اولین گام برای درمان دررفتگی کشکک زانو بستن زانو و رفتن به بیمارستان است تا درمان‌های مقتضی برای معالجه دررفتگی کشکک زانو انجام شود. مرحله بعدی در درمان دررفتگی کشکک زانو، جا انداختن آن است. چه بتوان پا را صاف کرد و چه نتوان این کار را انجام داد، پزشک متخصص می‌تواند به راحتی آن را حرکت داده و کشکک زانو را دوباره جا بیندازد (این مطمئن‌ترین روش است). روش‌های متعدد دیگری نیز برای درمان دررفتگی کشکک زانو وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از:

استراحت 

روش‌های درمانی محافظه‌کارانه برای درمان دررفتگی کشکک زانو شامل استراحت می‌شود. شما باید زانوی خود را بالا نگه دارید تا التهاب دردناکان کاهش یابد. زانوی برخی افراد با استراحت کردن تسکین می‌یابد. اگر این کار مؤثر واقع نشد باید به پزشک مراجعه کرده و دستورالعمل‌های او را به کار بست.

گرما درمانی / یخ درمانی 

همانند هر آسیب‌دیدگی، قرار دادن یخ روی قسمت آسیب دیده یا گرما درمانی راه‌های مهمی برای واکنش سریع هستند. هر چه زودتر از این روش‌ها برای کاهش التهاب استفاده شود، احتمال این که آسیب‌دیدگی سریع‌تر بهبود یابد افزایش می‌یابد. اثر تسکینی یخ/ گرما به دلیل تحریک گردش جریان خون و افزایش خاصیت ارتجاعی بافت حاصل می‌شود. از یخ یا گرما به مدت 15 دقیقه در روز استفاده کنید.

زانوبند طبی 

احتمال دررفتگی زانو در افرادی که قبلاً نیز دچار آن شده‌اند بیشتر است. دررفتگی کشکک زانو احتمال ابتلا به آرتروز زانو را نیز افزایش می‌دهد. برای کمک به پیشگیری از دررفتگی دوباره کشکک زانو، استفاده از یک زانوبند طبی مرغوب به تثبیت کشکک زانو در هنگام ورزش کردن یا حتی انجام فعالیت‌های روزمره کمک می‌کند. بریس‌های زانو به بهبودی زانو و حفظ زانو در برابر آسیب‌دیدگی‌های دوباره در زمانی که کشکک زانو در حال بهبود یافتن است کمک می‌کنند. برخی از این زانوبندهای طبی به جریان خون در زانو کمک کرده و تورم را کاهش می‌دهند.

داروها 

داروهای مورد استفاده برای درمان آسیب‌دیدگی‌ها و دررفتگی‌های کشکک زانو عبارتند از دارهای ضد التهابی غیر استروئیدی، استامینوفن و مسکن‌های دیگر. آلرژی‌ها، موارد منع مصرف و اثرات معکوس را باید قبل از تجویز این دارو بررسی کرد.

فیزیوتراپی 

فیزیوتراپی یک بخش مهم در دروان بهبودی دررفتگی زانو است. یک برنامه جامع بر بازیابی عملکرد و تثبیت مفصل متمرکز است که با بهبود عملکرد عضلانی حاصل می‌شود. پزشک عملکردهای شما را پس از آسیب‌دیدگی افزایش می‌دهد و از دررفتگی‌های دوباره جلوگیری می‌کند. پزشک متخصص فیزیوتراپی از طریق توصیه‌هایی که می‌کند و تمریناتی که به شما می‌دهد، آسیب‌دیدگی‌های عضلانی ثانویه ناشی از بی‌تحرکی را کاهش می‌دهد.

درمان‌های دستی 

پزشکان در درمان‌های دستی از دستان خود برای اعمال فشر بر بافت‌های عضلانی و تنظیم مفاصل استفاده می‌کنند تا درد ناشی از اسپاسم‌های عضلانی، تنش‌های عضلانی و ناکارآمدی مفصلی کاهش یابند. هدف از انجام درمان‌های دستی، کاهش درد، افزایش قدرت و دامنه حرکتی و بهبود عملکرد زانوی بیمار است.

شاک ویو تراپی 

شاک ویو تراپی یک روش سرپایی غیرتهاجمی است که جایگزین انجام عمل‌های جراحی برای افرادی که دچار اختلالات و مشکلات مفصلی و تاندون هستند می‌شود. در شاک ویو تراپی خارج از بدن، امواج صوتی به سمت استخوان‌ها و بافت‌های نرم ارسال می‌شود تا بخش‌های سلولی دوباره آسیب دیده و اسکارهای که در تاندون‌ها و رباط‌ها نفوذ کرده‌اند تجزیه شوند. در نتیجه، خون‌رسانی دوباره باعث تسریع فرایند بهبودی شده و غالباً فرد می‌تواند به فعالیت‌هایی که قبل از آسیب‌دیدگی انجام می‌داده است بازگردد. این یک روش درمانی مؤثر است که به کاهش دردهای مزمن شانه، کمر، پاشنه پا، زانو و آرنج کمک می‌کند. اثرات این روش درمانی پس از 1 تا 3 جلسه درمانی مشخص می‌شوند.

تحریک الکتریکی

تحریک الکتریک عصب‌ها یک روش درمانی است که دران از جریان‌های کم الکتریکی برای تسکین درد استفاده می‌شود. دستگاه تحریک الکتریکی عصب‌ها توسط الکترودهایی به پوست بدن بیمار متصل می‌شود. الکترودها غالباً روی قسمت دردناک یا نقاط فشار قرار داده می‌شوند و یک مدار الکتریکی ساخته می‌شود که پالس‌های آن از میان فیبرهای عصبی عبور می‌کنند.

اولتراسوند 

در اولتراسوند درمانی از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تحریک بافت‌های همبند زیر پوست استفاده می‌شود. این امواج صوتی توسط بافت‌های همبندی نظیر رباط‌ها، تاندون‌ها و فاشیا جذب می‌شوند. در اولتراسوند از ترانسیوسر ها یا اپلیکاتورهایی استفاده می‌شود که مستقیماً روی پوست بیمار قرار داده می‌شوند.

مگنت تراپی 

مکنت تراپی برای تسکین درد و تسریع روند بهبودی مفید و مؤثر است. مگنت‌ها را می‌توان به طرق مختلفی استفاده کرد مثلاً می‌توان از آنها در دستبندها استفاده کرد، آنها را دور مفصل پیچید و ابزارهای مگنتی مختلفی مانند پدها نیز استفاده کرد.

پلاسمای غنی شده با پلاکت (پی آر پی) 

اولین واکنش بدن نسبت به آسیب‌دیدگی بافت نرم، ارسال پلاکت به آن ناحیه است. پلاکت‌ها حامل سلول‌ها، پروتئین‌ها و عوامل رشد و فاکتورهای بهبودی هستند که باعث‌ترمیم و جذب سلول‌های بنیادی خون می‌شوند. با تزریق پی آر پی، فرایند بهبودی بدن با افزایش غلظت پلاکت باعث تسریع روند بهبودی می‌شود.

اوزون تراپی 

اوزون تراپی باعث افزایش اکسیژن‌رسانی به سلول‌های بدن می‌شود. زمانی که استفاده از اکسیژن افزایش می‌یابد، مراکز انرژی سلول‌ها به نام میتوکوندریا می‌توانند اسپیراسیون سلولی را از طریق سیکل کرب افزایش دهند که باعث افزایش انرژی بدن می‌شود. این انرژی افزایش یافته توسط سیستم ایمنی بدن، دررفتگی‌های مختلف، سیستم عصبی و … مصرف شود تا کارایی را افزایش داده و بیماری‌ها بهبود یابند.

عمل جراحی 

اگر زانو یا کشکک زانو دچار شکستگی شده باشد باید برای جا انداختن و ترمیم آن، عمل جراحی انجام شود. عمل جراحی دررفتگی کشکک زانو یک عمل جراحی باز یا آرتروسکوپیک است و فرد پس از پایان آن ترخیص می‌شود. عمل‌های مختلف جراحی برای درمان دررفتگی کشکک زانو وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از:

• رهایی جانبی: برای انجام این عمل جراحی، رباط خارجی زانو بریده شده و سپس شکل داده می‌شود. با انجام این کار، تنش ناشی از کشیدن کشکک زانو به سمت خارج برداشته می‌شود.
• ایمبریکشن طبی: این برخلاف رهایی جانبی است. در این نوع عمل جراحی دررفتگی کشکک زانو، کشیدن کشکک زانو (که کمتر از کشیدگی به سمت خارج است) محکم‌تر انجام می‌شود. سفت کردن عضلات در قسمت قدامی زانو می‌توانند این کار را انجام دهند.
• بازسازی رباط پاتلافیمورال میانی: این یک روش جراحی مدرن است که جراح در آن، رباط پاتلافیمورال را به طور کامل به کشکک زانو متصل می‌کند.
• تراز کردن دوباره استخوان: این عمل جراحی برای اصلاح ناهنجاری‌های ساختارهای استخوانی یا ساختارهای رباط‌ها در زانوی فرد انجام می‌شود.

تمرینات و حرکات ورزشی 

تمرینات دررفتگی کشکک زانو به بازیابی زانوی آسیب دیده کمک می‌کند. این تمرینات را مطابق روش‌های زیر انجام دهید:

انقباض ایزومتریک عضلات چهار سر ران 

انقباضات ایزومتریک عضلات چهار سر ران به شما این امکان را می‌دهد که بتوانید قدرت عضلات چهار سر ران خود را بدون فشار بر زانوی آسیب دیده تقویت کنید.

• روی زمین بنشینید و پای آسیب دیده را در جلوی خود دراز کنید
• انگشتان پای خود را به سمت بالا بگیرید و عضلات چهار سر ران خود را منقبض کنید
• این انقباض را به مدت 5 ثانیه حفظ کرده و دوباره رها کنید.
• این تمرین را 5 مرتبه در چندین ست در روز تکرار کنید.

انقباض عضلات چهار سر ران با حوله 

زمانی که توانستید انقباض عضلات چهار سر ران را بدون احساس درد انجام دهید، سختی تمرین را به روش‌های زیر بیشتر کنید:

• یک حوله تاشده در زیر پای خود قرار دهید تا زانوی شما حدود 8 سانتی‌متر بالاتر بیاید.
• انگشتان پای خود را به سمت بالا نگه دارید، پای خود را تا زمانی که عضلات چهار سر ران شما منقبض شوند به طور صاف از روی زمین بلند کنید
• این حالت انقباض را مدتی حفظ کرده و سپس پای خود را پایین آورده و روی زمین قرار دهید
• این حرکت را چندین مرتبه در روز به تعداد 10 مرتبه در هر بار انجام دهید.

 اکسنشن پا 

عضلات چهار سر ران خود را با اکستنشن پا تقویت کنید. این حرکت را باید زمانی انجام دهید که بتوانید انقباض عضلات چهار سر ران به وسیله حوله را بدون درد انجام دهید.

• به طوری که پشت شما صاف باشد روی یک صندلی یا لبه یک میز بنشینید تا پای شما آزادانه به سمت پایین آویزان باشد.
• عضلات چهار سر ران خود را منقبض کرده تا پای شما صاف شود.
• در بالاترین حالت، کمی توقف کرده و سپس با کنترل پای خود را پایین بیاورید
• این تمرین را 3 تا 5 مرتبه در روز انجام دهید.

کشش عضلات چهار سر ران

در این تمرین، عضلات چهار سر ران کشیده شده و باید در پایان تمرینات روزانه انجام شود.

• نزدیک دیوار بایستید و یک دست خود را برای حفظ تعادل به دیوار تکیه دهید
• وزن خود را روی پای سالم انتقال داده و پاشنه پای آسیب دیده را با خم کردن زانو از روی زمین بلند کنید
• دست خود را به سمت پشت برده و جلوی پای خود را بگیرید و به آرامی پاشنه پا را به سمت باسن خود بکشید تا در جلوی ران خود کشش را احساس کنید.
• این حالت کشش را به مدت 15 ثانیه حفظ کند و سپس رها کرده و تمرین را دوباره تکرار کنید

چگونه می‌توان از دررفتگی کشکک زانو جلوگیری کرد؟

کشکک زانو برای حفاظت از بقیه قسمت‌های زانو ساخته شده است اما از خود آن نیز باید به خوبی محافظت شود. بیماران در هنگام انجام فعالیت‌های روزمره و در هنگام انجام فعالیت‌های ورزشی باید مراقب باشند. اگر بیماران توصیه‌های زیر را به کار گیرند می‌توانند از بروز دررفتگی کشکک زانو جلوگیری کنند:

• هر روز حرکات کششی مربوط به مفصل زانو را انجام دهید تا انعطاف‌پذیری آن افزایش یابد
• زانوی خود را تقویت کنید تا بتواند وزن و فشار بیشتری را تحمل کند
• در زمان انجام ورزش‌های پربرخورد از محافظ‌های زانو استفاده کنید.

سؤالات متداول 

دررفتگی کشکک زانو پس از چه مدتی به طور کامل بهبود می‌یابد؟

با فیزیوتراپی، حداقل سه ماه طول می‌کشد تا زانوی شما بهبود یابد و به همین دلیل شما باید به تدریج بار بیشتری روی زانوهای خود قرار دهید.

چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به دررفتگی کشکک زانو قرار دارند؟

برخی افراد بیش از سایرین در معرض ابتلا به دررفتگی کشکک زانو قرار دارند. مطالعات نشان می‌دهد که زنان بیش از مردان دچار دررفتگی کشکک زانو می‌شوند. همچنین افراد جوان (افراد 1- تا 20 ساله) بیش از افراد سالخورده ممکن است دچار دررفتگی کشکک زانو شوند.