توان‌بخشی پارکینسون بعلت اختلال ژنتیکی با بهبود نقص سیستم حرکتی

بیماری پارکینسون یک بیماری دیژنراتیو پیش‌رونده نسبتاً شایع در سیستم مرکزی اعصاب است که در حدود یک میلیون نفر به آن مبتلا هستند. بیماری پارکینسون یک اختلال در بازال گانگیلیا است که قسمتی از مغز است که کنترل حرکات ارادی را به عهده دارد. علائم مشخص اختلال حرکتی عصبی دیژنراتیو پیش‌رونده شامل لرزش، سختی حرکتی، حرکات آهسته (برادیکینزا)، ناهماهنگی و اختلال در راه رفتن (که به علائم پارکینسونی نیز معروف است) است.

انواع بیماری پارکینسون

سه علامت اصلی ابتلا به بیماری پارکینسون عبارتند از:
• لرزش غیرارادی بخش‌های خاصی از بدن
• آهسته شدن حرکات
• عضلات خشک شده و غیر قابل انعطاف

علل ابتلا به بیماری پارکینسون

بیماری پارکینسون به دلیل از بین رفتن سلول‌های عصبی در بخشی از مغز به نام نیگرا ساب استانشیا ایجاد می‌شود. سلول‌های عصبی در بخشی از مغز مسئول تولید مواد شیمیایی به نام دوپامین است. دوپامین به عنوان یک پیام‌رسان بین بخش‌های مغز و سیستم عصبی عمل کرده که به کنترل و هماهنگی حرکات بدن کمک می‌کند. اگر این سلول‌های عصبی از بین بروند یا آسیب ببینند، مقدار دوپامین در مغز کاهش می‌یابد. این بدان معنا است که قسمتی از مغز که وظیفه کنترل حرکات را دارد نمی‌تواند به طور عادی کار کند و باعث می‌شود که حرکات، آهسته و غیر عادی شوند.

علل از بین رفتن سلول‌های عصبی چیست؟

علت از بین رفتن سلول‌های عصبی به دلیل ابتلا به بیماری پارکینسون مشخص نیست ولی تحقیقات برای شناسایی علل احتمالی ابتلا به این بیماری هنوز ادامه دارد.امروزه، تصور بر این است که ترکیب تغییرات ژنتیکی و عوامل محیطی ممکن است باعث ابتلا به این بیماری شوند.

عوامل ژنتیکی

برخی عوامل ژنتیکی احتمال ابتلا به بیماری پارکینسون را افزایش می‌دهند ولی علت دقیق این که چرا برخی افراد بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری هستند هنوز نامشخص است. بیماری پارکینسون ممکن است در یک خانواده به دلیل وجود ژن‌های معیوب از والدین به فرزندان منتقل شود. به هر حال، به ندرت این بیماری به این شکل به صورت ارثی انتقال می‌یابد.

عوامل محیطی

برخی تحقیقات نشان می‌دهد که عوامل محیطی ممکن است احتمال ابتلا به بیماری پارکینسون را افزایش دهد. ممکن است حشره‌کش‌ها و آفت‌کش‌هایی که در زمین‌های کشاورزی به کار برده می‌شوند و آلودگی‌های صنعتی و آلودگی‌های ناشی از ترافیک با این بیماری ارتباط داشته باشند. به هر حال، ارتباط بین عوامل محیطی و ابتلا به بیماری پارکینسون هنوز به طور قطعی مشخص نیست.

علائم ابتلا به بیماری پارکینسون

علائم ابتلا به بیماری پارکینسون معمولاً به تدریج ایجاد شده و در مراحل اولیه، خفیف هستند بیماری پارکینسون ممکن است علائم مختلفی داشته باشد. برخی از علائم شایع‌تر ابتلا به این بیماری در زیر توضیح داده شده است. سه علامت اصلی ابتلا به بیماری پارکینسون که بر حرکات فیزیکی فرد تأثیر می‌گذارد عبارتند از:

لرزش

تکان خوردن که معمولاً با لرزش سر یا دست شروع می‌شود. این لرزش در حالی اتفاق می‌افتد که بقیه قسمت‌ها و اندام‌های بدن ساکن هستند.

آهسته شدن حرکات (برادیکینزیا)

حرکات فیزیکی بسیار کندتر از حالت طبیعی انجام می‌شوند و ممکن است انجام فعالیت‌های روزمره به همین دلیل مختل شده و باعث کند شدن قابل ملاحظه، راه رفتن به این سو و آن سو با گام‌های آهسته و کند شود.

خشک شدگی عضلانی (سختی عضلات)

خشک شدگی و تنش عضلانی که ممکن است باعث اختلال حرکتی و اختلال در بیان حالات با صورت و همچنین کرامپ (دیستونی) دردناک عضلانی نیز شود.

تشخیص

هیچ آزمایشی نمی‌تواند به طور قطعی ابتلا به بیماری پارکینسون را نشان دهد. پزشک بر اساس علائم، سوابق پزشکی و معاینه کامل فیزیکی، ابتلا به این بیماری را تشخیص می‌دهد. پزشک در مرود مشکلاتی که دارید با شما صحبت کرده و ممکن است از شما بخواهد که برخی کارهای روانی و فیزیکی ساده مانند حرکت کردن و قدم زدن را انجام دهید تا به تشخیص او کمک شود. در مراحل اولیه ابتلا به این بیماری، پزشک ممکن است به سختی بتواند به شما بگوید که به این بیماری مبتلا شده‌اید زیرا معمولاً علائم در این مرحله خفیف هستند.

روش‌های درمان بیماری پارکینسون

هنوز درمانی برای بیماری پارکینسون وجود ندارد اما می‌توان برخی علائم را کاهش داده و کیفت زندگی را حفظ کرد. برخی از اقدامات درمانی عبارتند از:

دارو درمانی

برای کاهش برخی علائم ابتلا به بیماری پارکینسون مانند لرزش و مشکلات حرکتی می‌توان برخی داروها را استفاده کرد. به هر حال، همه داروها برای همه افراد مفید نیستند و اثرات کوتاه مدت و بلند مدت هر یک از این داروها متفاوت از بقیه است.
سه نوع اصلی از داروهایی که برای مدیریت علائم ابتلا به این بیماری به کار برده می‌شوند عبارتند از:
• لوودوپا
• آگونیست های دوپامین
• مسدودکننده‌های اکسیداز مونوآمین – بی
متخصص روش‌های درمان دارویی شامل خطرات هر دارو را برای شما توضیح داده و در مورد این که کدام یک از این داروها مناسب است با شما بحث و تبادل نظر می‌کند. میزان پیش روی بیماری و تغییر نیازهای شما باید به طور مرتب مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.

لوودوپا

بیشتر افراد مبتلا به بیماری پارکینسون در نهایت به دارویی به نام لوودوپا نیاز دارند. لوودوپا به وسیله سلول‌های عصبی در مغز جذب شده و به ماده شیمیایی دوپامین تبدیل می‌شود که برای انتقال پیام‌های عصبی بین بخش‌های مغز و عصب‌هایی که حرکات را کنترل می‌کنند به کار برده می‌شود. افزایش سطح دوپامین با استفاده از مصرف لوودوپا معمولاً مشکلات حرکتی را بهبود می‌بخشد. این دارو معمولاً به شکل قرص یا شربت بوده و غالباً همراه با داروهای دیگر مانند بنرازید یا کربیدوپا تجویز می‌شود.

آنتاگونیست های دوپامین

آنتاگونیست های دوپامین به عنوان یک جایگزین برای دوپامین در مغز عمل می‌کنند و اثر مشابه با لوودوپا اما خفیف‌تر از آن دارند. این داروها غالباً به صورت قرص مصرف می‌شوند اما ممکن است به صورت پچ های پوستی (روتیگوتین) نیز استفاده شوند. گاهی اوقات، آنتاگونیست های دوپامین به طور همزمان با لوودوپا مصرف می‌شوند تا میزان مصرف لوودوپا کاهش یابد.

مسدودکننده‌های اکسیداز مونوآمین – بی

مسدودکننده‌های اکسیداز مونوآمین – بی مانند سلگیلین و رازاگیلین از جایگزین‌های دیگر لوودوپا برای درمان بیماری پارکینسون در مراحل اولیه آن است. این داروها، اثر آنزیم یا موادی که در مغز دوپامین را تجزیه می‌کنند (اکسیداز مونو آمین – بی) خنثی کرده و سطح دوپامین را افزایش می‌دهند. هم سلگیلین و هم رازاگیلین علائم ابتلا به بیماری پارکینسون را بهبود می‌بخشند ولی اثر آنها در مقایسه با لوودوپا کمتر است. این داروها را می‌توان در کنار لوودوپا یا آنتاگونست های دوپامین تجویز کرده و مصرف نمود.

توصیه‌های رژیمی

تغییرات در رژیم غذایی برای برخی افراد مبتلا به بیماری پارکینسون به بهبود علائم کمک می‌کند. برخی از این تغییرات عبارتند از:
• مقدار فیبر را در رزیم غذایی خود افزایش دهید و مقادیر زیاد مایعات بنوشید تا از ابتلا به یبوست جلوگیری شود.
• مقدار نمک را در رزیم غذایی خود افزایش دهید و وعده‌های غذایی خود را در مقادیر کم و تناوب بیشتر میل کنید تا از بروز مشکلاتی که به دلیل کاهش فشار خون ایجاد می‌شوند مانند سرگیجه در زمانی که سریع می‌ایستید پیشگیری شود.
• رژیم غذایی خود را تغییر دهید تا از کاهش وزن غیر قابل پیش‌بینی پیشگیری شود.
شما می‌توانید در صورت صلاحدید تیم پزشکی، برای دریافت توصیه‌های غذایی به یک متخصص تغذیه یا یک پزشک متخصص آموزش دیده مراجعه کنید.

ماساژ درمانی

مزایای ماساژ تراپی برای افراد مبتلا به بیماری پارکینسون مدت‌ها است که به رسمیت شناخته شده است. از آنجا که بیماری پارکینسون معمولاً باعث خشک شدگی و سفتی عضلانی می‌شود، ماساژ درمانی یک انتخاب منطقی برای کاهش این علائم محسوب می‌شود. تا زمانی که بیماری در ناحیه تحت ماساژ احساس دارد، این روش بی‌خطر است. ارتباط با بیماران در هنگام ماساژ باعث می‌شود که آنها تجربه مثبتی داشته باشند.

درمان‌های حمایتی

روش‌های دیگر درمانی نیز وجود دارند که باعث می‌شوند زندگی کردن با وجود ابتلا به بیماری پارکینسون راحت‌تر شده و به بیمار کمک می‌کنند که با علائم روزانه بیماری خود کنار بیاید.

فیزیوتراپی

متخصص فیزیوتراپی به شما در کاهش خشک شدگی عضلانی و درد مفاصل با استفاده از درمان‌های دستی و تمرین‌های ورزشی کمک می‌کند. متخصص فیزیوتراپی به آسان‌تر شدن انجام حرکات کمک کرده و راه رفتن و انعطاف‌پذیری بیمار را بهبود می‌بخشد. همچنین آنها تلاش می‌کنند که سطح تناسب اندام و توانایی مدیریت علائم توسط شما افزایش یابد.

درمان‌های شغلی

متخصص درمان‌های شغلی حوزه‌هایی که در زندگی روزمره با مشکل مواجه می‌شوند مانند لباس پوشیدن یا خرید از یک مغازه محلی را شناسایی می‌کند. آنها به شما روش‌های عملی را آموزش داده و مطمئن می‌شوند که منزل شما متناسب با شرایط شما بی‌خطر و امن باشد. این کار به شما در حفظ استقلال هر چه بیشتر کمک می‌کند.

گفتار درمانی

بسیاری از افراد مبتلا به بیماری پارکینسون دچار اختلالات بلع (دیسفازی) و اختلالات گفتاری می‌شوند. متخصص گفتار درمانی می‌تواند به شما در رفع این مشکلات با آموزش و تمرینات بلع کمک کرده یا به شما تکنولوژی‌های کمکی را معرفی و ارائه نماید.

آب درمانی چیست؟

آب درمانی به هر گونه تمرین یا درمانی که در محیط کنترل شده آبی معمولاً در استخر و تحت نظارت انجام می‌شود اشاره دارد. به عنوان مثال، تمرینات آبی در استخر معمولاً استخر آب گرم شامل تمریناتی می‌شود که تناسب اندام و بیماری‌های عمومی را بهبود می‌بخشد. متخصص درمان‌های فیزیکی از پروتکل‌های درمان فیزیکی در استخر یا آب استفاده می‌کند. درمان‌های آبی برای کمک به افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی عروقی، آسیب‌دیدگی‌های جزئی و بیماری‌های خطرناک مانند پارکینسون انجام می‌شود. حتی بیمارانی که از نظر سلامت عمومی وضعیت خوبی دارند و ورزشکاران حرفه‌ای از این روش درمانی برای افزایش استقامت و توان‌بخشی استفاده می‌کنند.

آب درمانی برای بیماری پارکینسون

افراد مبتلا به بیماری پارکینسون که به طور مرتب و منظم ورزش می‌کنند، راحت‌تر از افرادی که این کار را انجام نمی‌دهند حرکت کرده و تعادل خود را حفظ می‌کنند. ویژگی‌های منحصر بفرد آب باعث می‌شود هم برای درمان و هم برای تناسب اندام مفید باشد به خصوص برای افرادی که نمی‌توانند به راحتی روی زمین حرکت کنند مانند افراد مبتلا به بیماری پارکینسون.

کاهش ترس از زمین خوردن

ترس از زمین خوردن در آب از بین می‌رود. بزرگ‌ترین خطر برای افراد مبتلا به اختلالات راه رفتن و مشکلات تعادل، نیروی جاذبه زمین است که در استخر وجود ندارد. خاصیت شناور بودن در آب باعث می‌شود که ترس از زمین خوردن بسیار کاهش یابد. حتی اگر بیمار بلغزد، احتمال آسیب‌دیدگی او بسیار کم است.

طب سوزنی سرعت پیش روی بیماری پارکینسون را کاهش می‌دهد

طب سوزنی برای افراد مبتلا به بیماری پارکینسون مفید است. تحقیقات نشان می‌دهد که طب سوزنی به بهبود توانایی‌های شناختی، ثبات عاطفی و فعالیت‌های روزمره بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون کمک می‌کند. با ترکیب طب سوزنی در سر و مصرف داروهای استاندارد، عوارض پس از درمان به دلیل اثرات جانبی دارو درمانی به میزان چشمگیری کاهش می‌یابد. محققان تأیید می‌کنند که طب سوزنی در ترکیب با روش‌های درمانی متداول به میزان زیادی از تحلیل توانایی‌های شناختی پیشگیری کرده و سلامت عاطفی و روانی بیمار را بهبود می‌بخشد.

نحوه صحیح انجام حرکات ورزشی برای درمان پارکینسون

ورزش‌های زیر برای تقویت عضلات به بیماران مبتلا به پارکینسون توصیه می‌شود.

تمرین بالا بردن انگشتان شصت پا

زمانی که از بیماری پارکینسون رنج می‌برید باید قبل از شروع هر حرکتی انگشتان شصت پای خود را بلند کنید. روش راه رفتن از پاشنه تا انگشت شصت پا نسبت به انواع دیگر راه رفتن اولویت دارد. به آرامی پاشنه پای خود را روی زمین قرار داده و سطح پایین پای خود را به سمت انگشتان پا بکشید. این کار را برای هر قدم انجام دهید، وزن خود را روی پای دیگر منتقل کنید و این کار را برای پای دیگر نیز تکرار کنید.

راه رفتن با قدم‌های بلند

این یکی از اساسی‌ترین تمرینات برای بیماری پارکینسون است. هدف از انجام این تمرین، به حداکثر رساندن قدرت و تلاش برای راه رفتن است. راه رفتن با گام‌های بلند می‌تواند به فرد کمک کند که سریع‌تر به محل مورد نظر برسد بدون این که تلاش زیادی برای برداشتن قدم‌های متعدد کند.

استقلال

بسیاری از موارد پیش می‌آید که شما باید در یک مسیر حرکت کنید ولی در آن مسیر هیچ دیوار یا نرده‌ای وجود ندارد که شما بتوانید به آن تکیه کرده و راه بروید. تمرین راه رفتن با پاشنه به سمت انگشت شصت و روش راه رفتن با گام‌های بلند را تمرین کنید. این کار به شما در حفظ تعادل و افزایش استقلال کمک می‌کند.

چرخش دست‌ها

دستان فقط برای اتصال بدن و انجام کارهای دستی به کار نمی‌روند. آنها به حفظ تعادل نیز کمک می‌کنند. چرخش دست یکی از تمرینات مهم بیماری پارکینسون است که باید آن را تمرین کنید. تصور کنید که می‌خواهید از یک پل باریک عبور کنید، ما معمولاً دستان خود را تا سطح سینه بالا می‌آوریم تا به حفظ تعادلمان کمک کنند.
این تمرین بیماری پارکینسون به حفظ تعادل و افزایش بهره‌وری در انجام امور روزمره کمک می‌کند. یاد گرفتن این موضوع نیمی از کار است، باید این حرکت را به اندازه‌ای تمرین کنید تا بتوانید تمرین را به راحتی و به طور مرتب و منظم انجام دهید.

انجام عمل‌های جراحی

بیشتر افراد مبتلا به بیماری پارکینسون با مصرف دارو درمان می‌شوند، البته نوعی عمل جراحی به نام تحریک عمیق مغزی نیز ممکن است در برخی موارد مورد توجه قرار گیرد. اگر یکی از گزینه‌های درمان، انجام عمل جراحی بود، متخصص با شما در مورد مزایا و خطرات احتمالی همراه با آن بحث و تبادل نظر خواهد کرد.